EUREKA programı, Avrupa Birliği tarafından fonlanan ve AB aday ülkelerine yardım etmeyi amaçlayan hibe programlarından biridir. Bu Ar-Ge destek programı sayesinde Türkiye’de yenilikçi projelere hibe verilmektedir.
EUREKA programı sayesinde yılda 300’den fazla Ar-Ge projesine hibe sunulmaktadır. Yeni ürünler, süreçler ve teknolojileri içeren projeler bu program kapsamına girmektedir. Bu yazımızda, pazara yakın Ar-Ge projelerine değer veren bu hibe programını, kimlerin başvurabileceğini, kapsamını, amacını, alt programlarını, başvuru sürecini detaylandırıyor olacağız.
EUREKA Programı Nedir?
EUREKA programı, Türkiye’de Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yürütülmektedir ve 45’ten fazla ülkeyi kapsamaktadır. EUREKA programıyla işletmelere yeni pazarlara açılma, hibe alma, yeni teknolojilere kolayca ulaşma, önemli firmalarla çalışma gibi birçok fırsat sunulmaktadır.
EUREKA programı, 1985’te program uygulanmaya başlanmıştır. Bu programda belirlenen ortaklar arasında dengeli iş bölümü, hibe almak için önemlidir. Başvuru sürecinde, ülkelerin ulusal kurallarına uyulmalıdır ve proje, uluslararası işbirliği içermelidir.
TÜBİTAK kaynaklarına istinaden EUREKA programına dahil EUROSTARS alt programının 2026 yılı 1. çağrısı duyurulmuştur, son başvuru tarihi 02 Nisan 2026’dır.
EUREKA Programı’na Kimler Başvurabilir?
- KOBİ’ler: AB hibe projelerinin çoğu, KOBİ’ler için oldukça avantajlıdır. EUREKA kapsamındaki EUROSTARS programı, özellikle KOBİ’lere destek amacıyla oluşturulmuştur.
- Büyük işletmeler: EUREKA programından ortak olarak yararlanabilecek bir diğer grup büyük işletmelerdir. Bu şirketlerin ürün, teknoloji, süreç geliştirme becerilerini desteklemek isteyen program, yüksek miktarda hibe yardımı sunmaktadır.
- Üniversiteler: Hizmet sağlayıcı olarak EUREKA programından yararlanabilen üniversiteler, inovatif ürün geliştirme konusunda deneyimli akademisyenlerle dolu bir alan olmasından ötürü detaylı projeler oluşturma şansına sahiptir.
- Araştırma merkezleri: Ar-Ge projelerinin kalbi olan araştırma merkezleri, AB hibelerinden faydalanarak dış pazarlara açılabilmektedir. Hizmet sağlayıcı olarak kabul edilen araştırma merkezleri, AB hibeleri sayesinde projelerini ilerletebilmektedir.
EUREKA projelerinde yer alan kuruluşların %42’si KOBİ’ler, %30’u büyük ölçekli firmalar, %17’si üniversiteler ve %11’i araştırma merkezleri olarak tanımlanmıştır.
EUREKA Programı Hangi Ülkeleri Kapsar?
EUREKA programı, Avrupa Birliği hibe programlarından biri olduğu için Avrupa üye ve aday ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkeyi kapsamaktadır. 45’ten fazla ülke bu programdan yararlanarak projelerini geliştirebilmektedir. Avrupa ülkelerinin yanı sıra Kanada, Güney Kore, Güney Afrika gibi ülkelerin kapsama alınmasıyla çeşitlilik sağlanmaktadır.
Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, Hollanda, G. Kıbrıs Rum Yönetimi, Güney Kore, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Kanada, Karadağ, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya, Malta, Monako, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, San Marino, Slovakya, Slovenya, Sırbistan, Türkiye, Ukrayna, Yunanistan, Avrupa Birliği ülkeleri kapsama dahil olan ülkelerin tam listenini oluşturmaktadır.
Standart bir EUREKA projesinde EUREKA üyesi iki ülkeden katılan proje ortağının bulunması gerekmektedir. Bu şart sağlanırsa 3. Ülkelerdeki ortaklar da projeye dahil olabilmeye hak kazanmaktadır.
EUREKA Programı'nın Amacı Nedir?
EUREKA programı, uluslararası iş birlikçileri oluşturulmasını teşvik ederek yenilikçi projeleri pazara daha hızlı şekilde ulaştırmayı amaçlamaktadır. Bu hibe programının verdiği destek sayesinde projelerini gerçekleştirebilecek işletmeler sayesinde rekabet gücünün artması da amaçlanmaktadır.
EUREKA programı sayesinde uluslararası seviyede araştırmaya destek olunmaktadır. AB hibe programları kapsamında üye ülkelerle aday ülkeleri bir araya getirmek amaçlandığı için uluslararası birlikteliklerin kurulması da amaçlardan biri olarak sayılabilmektedir. Projelerin değerlendirilmesinde OECD kaynaklı Oslo ve Frascati kılavuzlarındaki tanımlar ve kavramlar kullanılmaktadır.
EUREKA Programı Kapsamında Hangi Destekler Sağlanır?
EUREKA programı kapsamında %60 ila %75 oranında hibe desteği verilmektedir. Büyük ölçekli firmalar %60, KOBİ’ler %75 oranında destek alabilmektedir. Kamu idareleri, özel bütçeli idareler, vakıf üniversiteleri, eğitim ve araştırma hastanesi, kamu araştırma merkez ve enstitüleri %100 oranında destek alabilmektedir.
Proje bazlı olan bu destekle işletmelerin proje masraflarını azaltmak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda personel, seyahat, danışmanlık, hizmet alımı, alet, teçhizat, yazılım, yayın alım, malzeme ve sarf giderleri belli oranlarda desteklenmektedir. Türk şirketlerinin Ar-Ge harcamaları, TÜBİTAK’ın 1509 – Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmektedir.
Bu kısımda başarımızdan örnekler verecek olursak 2024 ve 2025 yıllarında yaptığımız projelerde;
- Bursa'da faaliyet gösteren bir yazılım firmamızın akıllı üretim planlama yazılımı için Almanya'dan yine bir yazılım firması ortağıyla birlikte yapmış olduğumuz projeyi başarıyla sonuçlandırdık. Toplam proje tutarı 2.450.000 Euro'idi. Türk firmanın yatırım tutarı ise 850.000 Euro'ydu.
- Bir diğer örneğimiz de, Kocaeli'den enerji sektöründeki bir firmamıza ait. Fransa'dan endüstriyel üretici firma ile ortak yürüttüğümüz projede amaç daha düşük enerji tüketimli motor üretimiydi. Bu kapsamda toplam proje tutarı 3.600.000 Euro iken Türkiye'den firmamızın 1.500.000 Euro'luk bir yatırım tutarı vardı. Bu projeyi de başarıyla tamamlayarak, firmaların yatırım tutarları oranında hibe almalarına yardımcı olduk.
EUREKA Altında Hangi Alt Programlar Bulunur?
- EUROSTARS: Bu program, tüm teknoloji alanlarını kapsamaktadır ve yılda iki kere başvuru almaktadır. KOBİ’lere ve büyük ölçekli firmalara özel olan bu program sayesinde geniş bir kapsamda proje desteği verilmektedir.
Bu programda destek alınabilmesi için projeye sağlanan katkının yarısının KOBİ’ler tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Tamamlanan ürün ve sürecin en geç iki yıl içinde pazar sunulması gerekmektedir.
- Kümeler (ITEA, CELTIC, EURIPIDES): EUREKA kapsamındaki ileri gelen teknoloji şirketlerinin oluşturduğu gruplanmaya küme (cluster) denilmektedir. Bu kümelenmedeki amaç, büyük şirketlere uzun vadeli projeleri sırasında EUREKA desteği sağlamaktır. Kümeler için genellikle yılda bir veya iki defa çağrı açılmaktadır.
ITEA, yazılım yoğun sistemleri ve servisleri kapsayan şirketleri ve projeleri kapsamaktadır. Bosch, Philips, Siemens gibi şirketler bu kümeye dahildir.
CELTIC, telekomünikasyon alanında önde gelen şirketleri ve projeleri kapsamaktadır. Geniş bant altyapı servisleri, optik ağlar, mobil hizmetler hakkında projeler bu kapsamda desteklenmektedir. Bu kümeye Turkcell, British Telecom, Deutsche Telekom gibi şirketler dahildir. Tübitak web sitesine istinaden CELTIC alt programı 2026 Bahar çağrısı duyurulmuştur, son başvuru tarihi 24 Nisan 2026’dır. Başvurular, en az iki farklı EUREKA ülkesinden iki bağımsız kuruluşun ortaklığıyla yapılabilmektedir.
CATRENE, mikro ve nano elektronik alanını kapsayan bir kümedir. Bu kümede Technicolor, Bull, Robert Bosch gibi şirketler bulunmaktadır.
EURIPIDES, akıllı sistemlerin ara bağlantılama, ambalajlama, entegrasyon teknolojileriyle ilgilenen bir kümedir. Bu kümede IMEC, Fraunhofer, Ficosa gibi şirketler bulunmaktadır.
- Globalstars: Bu program ile EUREKA ülkeleriyle EUREKA üyesi olmayan ülkelerin iş birliği kurabilmesine yardımcı olunmaktadır. Genellikle birer ülke belirlenerek açılan program çağrıları sayesinde o ülkenin gelişmiş ve en başarılı şirketleriyle ortaklık imkanı sağlanmaktadır.
- Network Projeleri: Bu destek programı sayesinde en az iki EUREKA ülkesinden kuruluşların bulunduğu uluslararası Ar-Ge projeleri desteklenmektedir. Özel şirketlere teknoloji transferinin sağlanması bu programda ana hedeftir.
Türkiye’de EUREKA Başvuruları Kim Tarafından Yürütülür?
Türkiye’de EUREKA başvuruları, TÜBİTAK’ın Uluslararası İşbirlikleri Daire Başkanlığı tarafından yürütülmektedir. Başvuruların geçerli olabilmesi için Türk işletmelerin Proje Değerlendirme ve İzleme Sistemi’ne kayıtlı olması gerekmektedir. TÜBİTAK bunun yanı sıra, oluşturulan konsorsiyumda en az bir ortağın projenin alanında uzman ve diplomalı bir kişi olmasını istemektedir. Projelerde yer alan Türk işletmelerin EUREKA programına başvurusuyla aynı anda TÜBİTAK’a da ön başvurusunu iletmesi gerekmektedir.
EUREKA Projeleri Nasıl Hazırlanır?
Uluslararası ortakla eşleşme
EUREKA programı için hazırlanan projelerde ilk adım, ortak bulmak olmalıdır. Bu adımda yardım almak için Türk işletmeler TÜBİTAK’ın EUREKA Ulusal Koordinasyon Ofisi’nden yardım alabilmektedir. Proje hedefine uygun ülkelerden ve sektörlerden işletmelerin bulunması, projenin kabulü ve başarısı için önemli olacaktır.
Proje fikri geliştirme
Proje ortaklarıyla beraber, bu aşamada projenin fikri, detayları, planı belirlenmelidir. Bu süreç sırasında başvuru takviminde belirtilen tarihler göz önünde bulundurularak hareket edilmelidir. Yenilikçi ve çok ülkeyi içeren projeler, EUREKA programı kapsamında avantajlı olmaktadır.
Başvuru
EUREKA programı ve alt programları için başvuru, EUREKA programı internet sitesi üzerinden yapılmaktadır. Başvuru üç ölçüte göre değerlendirilmektedir. İlk önce ortakları ve proje yapısını değerlendirmek gereklidir. Projedeki teknoloji ve yeniliklerin seviyesi incelenmektedir. Son olarak proje sonuçlarının sürdürülebilirliği ve ortakların rekabet artışı değerlendirilmektedir.
Uygulama ve Hibe Ödemesi
Projenin kabulü durumunda sözleşmede belirtilen uygulama süresi başlamış olmaktadır. Belirlenen süre içinde projede bahsedilen ürün veya süreç üzerinde çalışılıp ortaya bir sonuç çıkarılmalıdır. Projenin tamamlanmasının üzerinden geçen iki sene içinde ürün veya süreç, pazara sunulmalıdır. Projenin tamamlanması sonrası işletmelere geri ödeme yapılmaktadır.
EUREKA Programı ile Eurostars Arasındaki Fark Nedir?
EUROSTARS, KOBİ'lere özel daha esnek ve hızlı bir çağrı yapısı sunmaktadır. Buna karşın EUREKA genel ağ projeleri daha geniş ölçekli olmaktadır. EUROSTARS projeleri, uluslararası değerlendirmeden geçmektedir ve TÜBİTAK değerlendirme sürecine dahil olmamaktadır. EUROSTARS programı yılda iki kere açılırken EUREKA programına dahil diğer alt programlar genellikle yılda farklı sayılarda çağrı yayınlamaktadır.
EUREKA Desteği ile Alınan Hibe Tutarı Nedir?
Türkiye’de %75’e kadar TÜBİTAK hibesi alınabilir, oran kurum türüne göre değişebilmektedir. Büyük firmalar %60, KOBİ’ler %75 oranında destek alabilme şansına sahiptir. 2026 yılında EUROSTARS programı kapsamında belirlenen proje bütçe sınırı Türk proje ortakları için 600 bin € iken, Türk kurumlarının bütçe sınırı 850 bin € olarak belirlenmiştir. Sermaye şirketi sayılmayan bütün kurumların bütçesi projenin %50’si kadar olabilmektedir ve bu bütçe 300 bin €’yu geçememektedir.