Hayvancılığa yönelik hibe ve teşvikler, büyükbaş, küçükbaş, arıcılık, kanatlı hayvancılık gibi alanlarda faaliyet gösteren üreticilerin faaliyetlerini destekleyip yatırım, işletme ve üretim maaliyetlerini azaltmak amacıyla verilen desteklerdir. Türkiye’nin önemli bir ekonomik faaliyet alanı olan hayvancılığı desteklemek adına birçok bakanlık ve kamu kurumu tarafından hibe ve teşvik sunulmaktadır.
Türkiye bazlı desteklerin yanı sıra, Avrupa Birliği fonlarıyla desteklenen programlar dahilinde de ülkemizin hayvancılık aktivitelerinin masraflarını azaltmak adına adım atılmaktadır. Bu yazımızda hayvancılık teşviklerini, kapsamını, şartlarını, belirli türlere özel verilen destekleri, hayvancılığa özel sunulan kredi ve finansmanları, desteklere başvuru sürecini ve daha fazlasını detaylandırıyor olacağız.
Hayvancılık Teşvikleri Nedir?
Hayvancılık teşvikleri, Türkiye’deki hayvancılık faaliyetlerini desteklemek amacıyla verilen yardımlardır. Bu teşvikler ile hayvansal üretimin artırılması hedeflenmektedir. Hayvancılık teşvikleri, birçok bakanlık ve kamu kuruluşunun programları sayesinde verilmektedir. Bunlardan bazıları Tarım Bakanlığı tarafından destekler, TKDK destekleri, IPARD III destekleridir. Bu teşvik programlarıyla kırsal kalkınma ve gıda güvenliği hedeflenmektedir. Dışa bağlılığı azaltmayı amaçlayan bu teşvik programları sayesinde, hayvancılık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin giderlerine yardımcı olunmaktadır.
Hayvancılık Teşviklerinden Kimler Yararlanabilir?
Hayvancılık teşvikleri kapsamında tarımsal işletmeler, gerçek kişi çiftçiler, kooperatifler ve birlikler, ve belirli programlarda şirketler yardım alabilmektedir. Genç girişimcileri ve kadın girişimcileri desteklemek adına genelde bu iki gruba ek destek sağlanmaktadır.
● Gerçek kişi çiftçiler: Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olan çiftçiler, hayvancılık teşviklerinden sık sık yararlanan gruplardan biridir.
● Tarımsal işletmeler: Büyükbaş, küçükbaş, kanatlı hayvan yetiştiriciliği yapan tarımsal işletmeler de teşviklerin en çok desteklediği gruplardandır. Modernizasyon gibi aktiviteler için de teşviklerden yararlanarak verimlerini artırmaları mümkündür.
● Kooperatifler ve birlikler: Kooperatiflere ve birliklere bağlı üreticilerin tercih etmesi sebebiyle bu grup da hayvancılık teşviklerini sıklıkla kullanmaktadır.
● Şirketler: Belirli şartları sağlayan şirketler, bazı hayvancılık teşviklerinden yararlanabilme hakkına sahiptir.
Gerekli temel şartlar nelerdir?
Hayvancılık teşviklerinden yararlanmak isteyen işletmelerin Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) ve TÜRKVET gibi hayvan kayıt sistemlerine kayıtlı olması gerekmektedir.
● ÇKS kaydı: Bu kayıt sayesinde hayvancılık teşviklerinden yararlanma sürecinde işletmenin aktiviteleri yakından izlenebilmektedir.
● Hayvan kayıt sistemlerine kayıt: TÜRKVET gibi sistemlere kayıt sayesinde işletmeye bağlı hayvanların bilgileri sistemli bir şekilde işlenebilmektedir. Bu sayede destekler daha rahat şekilde takip edilebilmektedir ve hayvanların hastalık durumları izlenmektedir.
Büyükbaş Hayvancılık İçin Hangi Hibeler Verilmektedir?
Hayvancılık operasyonları kapsamında süt, et üretimi gibi hizmetler sunan işletmelere çalışmalarını yürütebilmelerinde yardımcı olmak adına çoğunlukla geri ödemesiz destekler sunulmaktadır.
- İnek, manda sütü üretimi, sığır, manda eti üretimi desteklenmektedir.
- Süt ineği yetiştiriciliği, manda yetiştiriciliği desteklenmektedir.
- Besi sığırı yetiştiriciliği, besi mandası yetiştiriciliği desteği bulunmaktadır.
- Süt işleme, peyniraltı suyu işleme ve süt toplama için destek verilmektedir.
- Sığır ve manda kesimhanesi, kırmızı et işleme ve kırmızı et parçalama tesisi destek alabilmektedir.
Küçükbaş Hayvancılık Destekleri Nelerdir?
- Koyun ve keçi yetiştiriciliği desteklenmektedir.
- Koyun ve keçi yetiştiriciliği desteği bulunmaktadır.
- Sürü büyütme projeleri desteklenmektedir.
- Hayvan başına prim desteği verilmektedir. Verilen destek, her yıl güncellenmektedir.
- Çoban (sürü yöneticisi) desteği verilmektedir. 2025 yılından itibaren bu destek 150 baş kuzu/oğlak alt sınırıyla verilmektedir.
Kanatlı Hayvancılık ve Arıcılık Destekleri Var mı?
- Kanatlı eti üreten tarımsal işletmelere yatırım kapsamında broyler yetiştiriciliği, organik broyler yetiştiriciliği, organik üretim de dahil olmak üzere hindi ve kaz yetiştiriciliği için destek verilmektedir.
- Kümes yatırımlarına teşvik verilmektedir.
- Yumurta tavukçuluğu ve organik yumurta tavukçuluğu şartlara uygun olan kapasitelerini artırmamak şartıyla destek alabilmektedir.
- Kanatlı eti ve yumurta ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması kapsamında broyler kesimhanesi, hindi ve kaz kesimhanesi, kanatlı eti işleme ve parçalama tesisi, sıvı yumurta ve toz yumurta destek kapsamına dahildir.
- Arıcılık faaliyetleri kapsamında ana arı desteği verilmektedir.
- Kovan başına destek verilerek her işletmeye kovan sayısına göre destek sağlanmaktadır.
- Gezginci arıcılık destekleri sağlanmaktadır.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Destekleri Nelerdir?
Kırsal Kalkınma Yatırımları Destekleme Programı
KKYDP (Kırsal Kalkınma Yatırımları Destekleme Programı), Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kırsal kalkınma amaçlı başlatılmış bir hibe programıdır. Kırsal alanda uygulanacak projelerin %50-%70 arasında hibe alması sağlanarak kırsal ekonominin canlandırılması hedeflenmektedir.
Kırsal Kalkınma Yatırımları Destekleme Programı, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. KKYDP, 2006 yılında Bakanlık tarafından başlatılmış olup 2006’dan beri20 bin 856 projeye destek sağlanmıştır. Tarım ve Orman Bakanlığı, yürütme ve başvuruları değerlendirme gibi önemli konuları üstlenirken, girişimcilerin şehirlerinde danışabilecekleri yer olarak İl Tarım ve Orman Müdürlükleri kullanılmaktadır.
Hayvansal ürünlere yönelik yatırımlar alt kategorisine hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, kırmızı et ve kanatlı eti parçalama ile mamul madde üretimi, su ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, büyükbaş ve küçükbaş hayvanların derileri ile küçükbaş hayvanların yapağılarının işlenmesi, süt ve süt ürünlerine yönelik yatırımlar (süt toplama merkezleri ve işleme, paketleme ve depolama) ve arı ürünlerinin işlenmesi alt konuları dahil olmaktadır.
Tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar (TÜY) kategorisine kapalı ortamda bitkisel üretime yönelik yatırımlar, büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar, küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar, kanatlı hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar, kültür mantarı üretimine yönelik yatırımlar, büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar ve kanatlı hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar alt kategorileri dahil olmaktadır.
- KKYDP 2026 döneminde hibe oranı önceki dönemin %50 oranından %50-%70 arasında desteğe yükseltilmiştir.
- 2026 dönemi için ayrılmış bütçenin asgari %20’si kadın girişimcilere ve kadın girişimcilere ayrılmıştır.
- Önceki dönemlerde KDV hariç olarak hesaplanan hibe tutarı 2026 döneminde artık KDV’li olarak hesaplanmaktadır.
- Tarıma dayalı ekonomik yatırımlarda hibeye esas proje üst limiti 15 milyon TL ila 20 milyon TL arasında değiştirmektedir.
- Hayvan başına prim ödemeleri: İşletmelere hayvan başına prim ödenmesi uygulaması uzun süredir devam eden bir destektir. Hayvancılığın teşvik edilmesi için başlatılan bu destek kapsamında hayvan türüne göre her yıl farklı tutarda yardım alınabilmektedir.
- Yem bitki desteklemeleri: Yem bitkisi desteği kapsamında yem üretimi için yonca, korunga, yapay çayır mera, fiğ, macar fiği, burçak, mürdümük, sorgum, sudan otu, sorgum-sudan otu melezi, hayvan pancarı, yem şalgamı, yem bezelyesi, İtalyan çimi için destek sağlanmaktadır.
- Aşılama ve sağlık destekleri: 2025 sonunda uygulanmaya başlanan Hayvan ve Sürü Sağlığı Desteği kapsamında hayvanlarının aşı ve küpeleme işlemlerini tamamlayan işletmelere Bakanlık tarafından destek ödemesi yapılmaktadır.
TKDK (IPARD) Hayvancılık Hibeleri Nedir?
IPARD programı, Avrupa Birliği tarafından adaylara ve potansiyel adaylara destek olmak amacıyla oluşturulmuştur ve Türkiye’de de TKDK tarafından yürütülmektedir.
Kırsal alanlarla şehir arasındaki gelişmişlik farkını azaltmayı amaçlayan bu programda tarım ve gıda ağırlıklı yardımlar bulunmaktadır. IPARD programının 3. Dönemi 2023 yılı itibariyle başlamıştır.
IPARD programı, kırsal kalkınmayı sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Kırsal bölgelerin şehirlerle eşitlenmesini amaçlayan program sayesinde tarımda gelişme ve iyileştirme olması amaçlanmaktadır.
IPARD programına dahil olan destekler ahır/ağıl yapımı, makine-ekipman, hizmet alımı ve görünürlük harcamalarını kapsamaktadır.
- IPARD III programı kapsamında 20 bin € ila 3 milyon € arasında destek tutarları bulunmaktadır.
- Türkiye’deki her il program kapsamındadır.
Hayvancılık Kredileri ve Faizsiz Finansman Seçenekleri Nelerdir?
Ziraat Bankası’nın sunduğu hayvancılık kredileri ve faizsiz finansman seçenekleri Çiftçi Destek Kredisi, Tarımsal Kobi Kredisi, Kadın Çiftçi Kredisi, Genç Çiftçi Kredisi, Üreten Kooperatif Kredisi, Altın Kovan Kredisi, Tarım Transfer Kredisi ve Balıkçı Destek Kredisi’dir.
- Çiftçi Destek Kredisi’nde üst sınır 1 milyon TL’dir ve 36 aya kadar vade sunulmaktadır.
- Kadın Çiftçi Kredisi’nde kredi üst sınırı 3 milyon TL’dir.
- Genç Çiftçi Kredisi’nde kredi üst sınırı 3 milyon TL’dir. Süt hayvancılığı, besicilik, arıcılık, et tavukçuluğu faaliyetleri desteklenmektedir.
- Altın Kovan Kredisi’nde 300 bin TL’ye kadar kredi sağlanmaktadır.
- Bunlara ek olarak yem, ilaç, yakıt, makine bakım-onarım, sigorta, kira giderleri ve hayvan alımı için Ziraat bankasının işletme kredileri kullanılabilmektedir.
- Ahır/ağıl yapımı; süt soğutma tankı, çeşitli ekipman alımı; arıcılığa ilişkin çeşitli harcamalar; yatırımın yapılacağı tarla/arsanın alımı dahil yatırım harcamaları ve hayvan alımı için Ziraat bankasının yatırım kredileri kullanılabilmektedir.
- Halkbank, çiftçilere 500 bin TL’ye kadar faizsiz kredi hizmeti sağlamaktadır.
- Bunlara ek olarak KGF teminatlı hayvancılık kredileri ile de anlaşmalı bankalardan düşük faizle kredi kullanma imkanı verilmektedir.
- Tarım Kefalet Destek Programı kapsamında işletme kredisi için üst sınır 10 milyon TL, yatırım kredisi için üst sınır 20 milyon TL’dir.
Hayvancılık Teşviklerine Nasıl Başvurulur?
1. ÇKS ve hayvan kayıtlarının tamamlanması: Hayvancılık teşviklerine başvurmak için uyulması gereken temel şartlardan ikisi Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıt ve hayvan kayıt sistemlerinden birine kayıtlı olmaktır. Bu şartlardan birini veya ikisini sağlamayan işletmelerin ilk adım olarak kayıt işlemlerini tamamlamaları gerekmektedir.
2. Uygun destek programının belirlenmesi: Temel şartlar sağlandıktan sonra uygun destek programının belirlenmesi gerekmektedir. Bu aşamada, işletme ihtiyaçlarına ve özelliklerine en uygun programın detaylı bir analizle seçilmesi lazımdır. Bu adımda Nextera Danışmanlık gibi danışmanlık firmaları, potansiyel destek yollarından en uygununu seçmede yardımcı olmaktadır.
3. İlgili kurum üzerinden başvuru: Seçilen desteğin başvuru adımlarını takip etmek gereklidir. Çevrimiçi olarak tamamlanan başvuru sırasında gerekli belgelerin yüklenmesi ve işletme detaylarının bildirilmesi gerekmektedir.
4. Değerlendirme ve ödeme süreci: Başvuru kabulü sonrasında ilgili kurumla sözleşme imzalanmaktadır ve uygulama süreci boyunca izleme devam etmektedir. Ödeme sürecinde de her programda ödeme tarihleri değişiklik göstermektedir.
Hayvancılık Teşviklerinin Avantajları Nelerdir?
Hayvancılık teşvikleri sayesinde yatırım maliyetleri düşer, sürdürülebilir üretim yapılır, gelir istikrarı sağlanır ve kırsal kalkınma desteklenmektedir.
● Yatırım maliyetlerinin düşmesi: %70 oranına kadar destek olan teşviklerle işletmelerin yatırım giderlerinin azaltılması hedeflenmektedir. Bu şekilde, işletmelerin makine-ekipman, ahır/ağıl yapımı, aşılama ve sağlık giderleri, hayvan alımı gibi giderlerine yardımcı olunmaktadır.
● Sürdürülebilir üretim: Verilen destekler sayesinde işletmelere sağlanan güvence, sürdürülebilir üretimi beraberinde getirmektedir. Hayvanlar için sağlanan sağlık destekleri, beslenmeleri için sağlanan yem bitkisi destekleri gibi yardımlar, yatırımları uzun süreli kılmaktadır.
● Gelir istikrarı: Hayvancılık teşvikleri sayesinde sağlanan destekler, işletmeleri nakit zorluğuna girmekten kurtarmaktadır. Bunun yanı sıra, fırsatlı oranlarla ya da faizsiz sunulan kredilerle de zorlanmakta olan işletmelere yardım eli uzatılmaktadır.
● Kırsal kalkınma: Hayvancılık teşvikleri, kırsal kalkınmayı desteklemektedir. Sunulan destekler sayesinde istihdam artmaktadır ve bölge ekonomisi güçlenmektedir.
Nextera Danışmanlık Hayvancılık Hibe ve Teşviklerinde Nasıl Destek Olur?
Nextera Danışmanlık olarak uçtan uca hizmetler sağlayan bir danışmanlık firmasıyız. Nextera olarak Türkiye’de İstanbul, Ankara ve Malatya ofislerinden hizmet vermekteyiz. TÜBİTAK 1501 ve 1507 destekleri, AB hibe destekleri, Refinansman Kefalet Programı, KOSGEB danışmanlığı gibi konularda yardımcı olmaktayız. 30’dan fazla alanda sunduğumuz uzman fikirleriyle birlikte hayvancılık teşviklerinden yararlanma sürecini de kolaylaştırmaktayız.
Nextera olarak sürece uygun hibe ve teşvik analiziyle başlamaktayız. Hayvancılık teşviklerinden işletmenize en uygun olanları seçerek destek alma ihtimalinizi artırmayı amaçlamaktayız. Başvuru sürecinde ve dosyalama sırasında da ekibimizle yanınızda olarak süreci ilerletmekteyiz. TKDK destekleri, Bakanlık programları ve banka finansman desteklerinin entegrasyonunda da yardımcı olmaktayız. Başvurunun kabulü sonrasında da izleme ve raporlama desteği sunmaktayız.
Nextera ekibi olarak 12 farklı sektörde deneyimlerimizle müşterilere hizmet vermekteyiz. Nextera’nın %92 oranında sertifikalı ve sektörel uzmanlığı olan ekip üyelerine sahip olmamız da hayvancılık teşvikleri danışmanlığı konusunda deneyimlerimizi kanıtlar niteliktedir.
Nextera Danışmanlık sahip olduğu güçlü ekibi ve tecrübesi sayesinde her boyutta firmanıza danışmanlık hizmeti sağlamaktayız. Genç kadromuz sayesinde dinamizmi artırırken, tecrübeli uzmanlarımız sayesinde firmanızın uçtan uca tek kaynaktan danışmanlık almasını sağlamakla yardımcı olmaktayız.