Kalkınma Ajansları, bölgeler arası eşitsizliklerin azaltılmasını amaçlamak amacıyla toplam 26 bölgede kurulan ve önceden Kalkınma Bakanlığı, güncel olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı altında faaliyetlerini devam ettiren bölgesel kalkınma ajanslarıdır.
Ek olarak, 2026 yılında yürürlükte olan imalat sanayinde destek programı kapsamında toplam 10 Milyon TL bütçeli bu fon sayesinde; işletmenizi yalın üretime geçirmek için 800.000 TL’ye, ihracat kapasitenizi veya markanızı büyütmek için ise 600.000 TL’ye kadar teknik destek ve danışmanlık alabilirsiniz.
Kalkınma Ajansı Nedir?
Kalkınma Ajansları kamu kaynaklarıyla finanse edilen kuruluşlardır. Kalkınma ajansı destekleri, mali destek, teknik destek, doğrudan faaliyet desteği, faizsiz/teminat destekli finansman programları ve girişimcilik ve yenilikçilik destekleri şeklinde sınıflandırılabilmektedir. Bu yazımızda kalkınma ajansı desteklerini, ajansların görevlerini, 2026 yılının odaklarını, desteklere başvuru sürecini, önde gelen kalkınma ajanslarını ve daha fazlasını detaylandırıyor olacağız.
Kalkınma Ajansı Destekleri Nelerdir?
Kalkınma Ajansı destekleri, bölgesel kalkınmayı hedefleyerek başlatılan hibe programlarıdır. Bu programlar, proje bazlı ve çağrı esaslı olarak uygulanmaktadır. Başvuru yapacak işletmelerin başvuru tarihlerini dikkatlice takip etmesi gerekmektedir.
Kalkınma ajansı destekleri, 2026 yılında yatırım, üretim, istihdam ve kapasite artışını desteklemektedir. Sağlanan desteklerle bölgeler arasındaki gelişmişlik farkının azaltılması amaçlanmaktadır. Farklı bölgelerin kalkınma ajansları tarafından farklı programlar ve destekler sunulmaktadır. Sunulan fırsatlar, ilgili bölgenin ihtiyaçlarına göre değişiklik göstermektedir.
Kalkınma Ajansı Desteklerini Kim Verir?
Kalkınma Bakanlığı tarafından kurulmuş olan Kalkınma Ajansları, ilgili bakanlığın kapanması ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlanmıştır. Kalkınma ajansı destekleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmektedir. Türkiye genelinde 26 adet Kalkınma Ajansı bulunmaktadır. Bu ajanslar sayesinde spesifik iller ve bölgelerin destekleri eksiksiz şekilde devam ettirilmektedir.
Kalkınma Ajanslarının Görevleri Nelerdir?
Kalkınma Ajansları, bulundukları bölgenin ihtiyaç duyduğu plan ve stratejileri hazırlamakla yükümlüdür. Bunun yanı sıra, kalkınma ajansı desteklerini vermek amacıyla hibe programlarını yürütmektedir. Bu programlar sayesinde bölgedeki gelişmişlik farkı azaltılmaktadır.
Kalkınma Ajansları, bölgedeki işletmelere ve girişimlere teknik destek sağlamakla da görevlidir. Bölgeye yatırım yapmakla ilgilenen yatırımcıları yönlendirme ve bilgilendirme de bu kuruluşun görevidir. Kamu ve özel sektör kuruluşları arasında köprü görevi gören Kalkınma Ajansları, bu kuruluşlar arasındaki koordinasyonu sağlamaktadır.
2026 Yılında Kalkınma Ajansları Hangi Alanlara Odaklanıyor?
Kalkınma Ajansları’nın odağı, her geçen yıl değişmektedir. İlgili yılın ihtiyaçlarını ve hedeflerini yansıtan odak alanları sayesinde belirli projeler ve işletmeler öncelikli sayılmaktadır.
Kalkınma Ajansları, 2026 yılında ilgili bölgelerindeki KOBİ’lerin rekabet güçlerini artırmayı hedeflemektedir. KOBİ’lerin güçlenmesi ve faaliyetlerini çeşitlendirmesi, Türkiye ekonomisi ve gelişimi için belirlenmiş en önemli hedeflerden biridir. Kalkınma Ajansları da bu hedef doğrultusunda KOBİ’lere yardımcı olmaktadır.
Karbon ayak izinin azaltılması ve yapay zekanın sistemlere entegre edilmesi gibi alanlara da dikkat edilmektedir. Kalkınma ajansları, 2026 yılında özellikle yükselişe geçen yeşil ve dijital dönüşüm projelerine öncelik vermektedir.
Türkiye’nin ekonomisi ve gelişimini desteklemeyi amaçlayan kalkınma ajansları, imalat ve ihracat kapasitesi alanlarını artırmayı içeren projeleri de öncelikli olarak desteklemektedir. Kapasite artırımı ve modernizasyon, önem verilen kategorilerdendir.
KOBİ’lere verilen desteğin yanı sıra, girişimcilik ve yenilikçilik alanları da desteklenmektedir. İnovasyona odaklanan ve teknolojiyi sık sık kullanan projeler, Kalkınma Ajansları tarafından öncelikli olarak değerlendirilmektedir.
Toplumun refah seviyesinin artırılması ve toplumsal alanların geliştirilmesi de kalkınma ajanslarının göz önünde bulundurduğu öncelikli kategorilerden bazılarıdır. Bölgesel eşitsizliklerin azaltılmasını hedefleyen Kalkınma Ajansları, sosyal kalkınma ve istihdam projelerine 2026 yılında da önem vermektedir.
● KOBİ’lerin rekabet gücü
● Yeşil ve dijital dönüşüm
● İmalat ve ihracat kapasitesi
● Girişimcilik ve yenilikçilik
● Sosyal kalkınma ve istihdam
Kalkınma Ajansı Desteklerine Kimler Başvurabilir?
● KOBİ’ler ve girişimciler: KOBİ’ler ve ve girişimciler, kamu destekli programların çoğunda öncelikli olarak desteklenmektedir. Projelerini hayata geçirmek isteyen ve öncelikli alanlara uygun projelere sahip olan girişimciler ve KOBİ’ler, Kalkınma Ajansı desteklerine başvurabilmektedir.
● Sanayi ve Ticaret Odaları: Bu odalar, üyelerinin rekabet güçlerini artırabilmek amacıyla Kalkınma Ajansı desteklerine başvurup yardım alabilmektedir. Odalar, bölgesel kalkınmanın önemli bir parçası olduğu için desteklere en çok başvuran gruplardan biridir.
● Belediyeler ve kamu kurumları: Özellikle altyapı ve sosyal hizmet projeleri için belediyelerin ve kamu kurumlarının Kalkınma Ajansı desteklerine başvurması uygundur. Kamu hizmetlerinin kalitesinin artması da bölgesel gelişime katkı sağlayan bir hedef olduğu için kamu kurumlarına verilen destek de önemsenmektedir.
● Sivil toplum kuruluşları ve birlikler: Dernekler ve birlikler de Kalkınma Ajansı desteklerinden yararlanarak sosyal kalkınma ve dezavantajlı grupların istihdamı gibi konulara dair projeler yürütebilmektedir.
● Üniversiteler ve araştırma merkezleri: Ar-Ge aktiviteleri yoğun olan üniversiteler ve araştırma merkezleri, yenilikçi ve teknoloji odaklı projelerin hayata geçirilmesi için önemli alanlardır. Kalkınma Ajansı desteklerinden yararlanarak sanayi projelerine de yardımcı olabilmektedirler.
Kalkınma Ajansı Desteklerine Nasıl Başvurulur?
- Proje fikrinin belirlenmesi: Kalkınma Ajansı desteklerine başvurmanın ilk adımı, proje fikrini belirlemektir. Proje fikri hakkında planlar yapılırken göz önünde bulundurulması gereken faktörlerden birkaçı projenin yürütüleceği il, projenin alanı, ilgili ajansın 2026 hedefleri ve sektörel önceliklerdir. Yenilikçi ve sürdürülebilir projeler her zaman bir adım öne çıkmaktadır.
- Ajansın yıllık çağrı rehberinin incelenmesi: Başvuru yapmadan önce uygunluktan emin olmak adına ilgili ajansın yıllık çağrı rehberi incelenmelidir. Bu rehberde başvuru kapsamı, destek oranı ve tutarı, desteklenen giderler gibi konular detaylandırıldığı için işletmeler projelerini titizce planlama şansına sahip olmaktadır.
- Proje başvuru formu ve bütçe hazırlanması: Projenin mali ve teknik detaylarının belirtildiği proje başvuru formu ise bütçe tablolarıyla birlikte hazırlanmalıdır. Gerçekçi ve destek limitlerine dahil olan bütçelerle hazırlanan projeler, destek almaya daha yakın olmaktadır. Sürdürülebilirlik ve çıktı bilgileri ve hedefleri de bu adımda eklenmelidir.
- KAYS (Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi) üzerinden online başvuru: Kalkınma Ajansı desteklerine başvuru Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi (KAYS) üzerinden alınmaktadır. Online yapılan bu başvuru sırasında proje planının ve gerekli belgelerin eksiksiz şekilde teslim edildiğinden emin olunmalıdır.
- Değerlendirme ve sözleşme imzalama süreci: Kalkınma Ajansı yetkilileri tarafından değerlendirilen projeler arasında destek almaya hak kazananlarla destek sözleşmesi imzalanmaktadır. Yıllık önceliklere uygunluk, bütçe uygunluğu, sürdürülebilirlik, bölgesel kalkınmaya fayda seviyesi, yenilikçilik oranı gibi detaylar değerlendirilmektedir.
- Proje uygulama ve raporlama aşamaları: Uygulama sürecinde kalkınma ajansları tarafından düzenli kontroller düzenlenilmektedir. Raporlama da bu kontrollerin sorunsuz geçmesi için tamamlanması gereken görevlerden biridir.
Kalkınma Ajansları Hangi Tür Hibe ve Teşvikleri Sunar?
- Mali Destek Programları (MDP): Mali Destek programları ile proje bazlı destek sağlanmaktadır. Bu programlarda belirli bir sektör seçilerek o alandaki gelişmeleri teşvik etmek hedeflenmektedir. Mali destek programlarında destek oranı %50 ila %90 arasında değişmektedir. 2026 yılı için bütçe üst limiti 10 milyon TL’dir.
- Teknik Destek Programları (TD): Teknik Destek programları ile eğitim, danışmanlık, fizibilite çalışması gibi aktiviteler desteklenmektedir. İşletmelerin gelişmesi ve daha sağlıklı projeler geliştirebilmesi için verilen bu destekler, genellikle işletmelerin büyümesine yardımcı olmaktadır.
- Doğrudan Faaliyet Desteği (DFD): İlgili bölgedeki araştırma faaliyetlerini teşvik eden destek ise Doğrudan Faaliyet desteğidir. Doğrudan Faaliyet desteği sayesinde sektörel analizler gibi projeler hazırlanıp bölgeye yatırım yapılmasını sağlayacak altyapı hazırlanmaktadır. Yatırımcıların incelemesi için hazır hale getirilen çıktılar sayesinde bölgeye yatırım çekmek kolaylaşmaktadır.
- Faizsiz/Teminat Destekli Finansman Programları: Hibe şeklinde destek verilemeyen durumlarda faizsiz ya da teminat destekli finansman programları, işletmelere yardımcı olmaktadır. Planlanan projeyi hayata geçirmek için gerekli olan finansman, daha düşük giderlerle işletmeye sunulmaktadır ve böylece kalkınma hedeflenmektedir.
- Girişimcilik ve Yenilikçilik Destekleri: Kamu desteklerinin birçoğu gibi Kalkınma Ajansı destekleri de yenilikçi projeleri ve girişimcileri desteklemektedir. Bu kapsamda Girişimcilik ve Yenilikçilik destekleri de bulunmaktadır. Bölgedeki teknolojik gelişimi ve yenilikçi proje yazımını artırmayı hedefleyen bu desteklerle Ar-Ge ve ticarileşme gibi alanlar desteklenmektedir.
Destek Oranları ve Bütçe Limitleri Nasıldır?
Mali Destek Programı için destek oranı %50 ila %90 arasında değişiklik göstermektedir. 2026 yılı için desteklenen projelere minimum 500 bin TL, maksimum 10 milyon TL bütçe şartı getirilmiştir.
Teknik Destek Programı’nda destek oranı %100’dür. Minimum bütçe limiti bulunmamaktadır, 2026 yılı için maksimum bütçe limiti 500 bin TL’dir.
Doğrudan Faaliyet Desteği, %100 oranında destek sağlamaktadır. Minimum bütçe limiti olmayan bu destekte maksimum bütçe tutarı 1 milyon TL’dir.
Bu desteklerdeki oran ve tutar, ilgili Kalkınma Ajansı ve bölgeye göre değişiklik gösterebilmektedir. Örneğin, BEBKA tarafından 2026 yılında verilecek Teknik Destek Programı desteğinde destek limiti 500 bin TL yerine 400 bin TL’dir.
Türkiye’de Kaç Kalkınma Ajansı Vardır?
Türkiye’de 26 adet kalkınma ajansı bulunmaktadır. Bu kalkınma ajanslarının her biri bir bölgeden sorumludur. Her kalkınma ajansı farklı bölgelerden sorumlu olduğu için sundukları destekler farklılık göstermektedir.
Türkiye’deki kalkınma ajansları aşağıdaki gibidir.
- İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA)
- Trakya Kalkınma Ajansı (TRAKYAKA)
- Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA)
- İzmi̇r Kalkınma Ajansı (İZKA)
- Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA)
- Zafer Kalkınma Ajansı (ZAFER)
- Bi̇leci̇k Kalkınma Ajansı (BEBKA)
- Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA)
- Ankara Kalkınma Ajansı (ANKARAKA)
- Mevlana Kalkınma Ajansı (MEVKA)
- Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA)
- Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA)
- Doğu Akdeni̇z Kalkınma Ajansı (DOĞAKA)
- Ahi̇ler Kalkınma Ajansı (AHİKA)
- Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (ORAN)
- Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA)
- Orta Karadeni̇z Kalkınma Ajansı (OKA)
- Doğu Karadeni̇z Kalkınma Ajansı (DOKA)
- Kuzey Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA)
- Serhat Kalkınma Ajansı (SERKA)
- Fırat Kalkınma Ajansı (FKA)
- Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA)
- İpek Yolu Kalkınma Ajansı (İKA)
- Karacadağ Kalkınma Ajansı (KARACADAĞ)
- Di̇cle Kalkınma Ajansı (DİKA)
Türkiye’deki Önde Gelen Kalkınma Ajansları
1. İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA)
Bu kalkınma ajansının kapsamı İstanbul’dur. Öne çıkan destek alanları girişimcilik, dijital dönüşüm, yeşil üretim ve yaratıcı endüstrilerdir. İstanbul Kalkınma Ajansı’nın destek türleri mali destek, teknik destek, doğrudan faaliyet desteğidir. İstanbul Kalkınma Ajansı, Türkiye’de en fazla proje çağrısı açan ve bütçesi en yüksek ajanslardan biridir.
2. Ankara Kalkınma Ajansı (ANKARAKA)
ANKARAKA’nın kapsamı Ankara’dır. Öne çıkan destek alanları savunma sanayi, Ar-Ge, yenilikçilik ve istihdamdır. Ankara Kalkınma Ajansı, üniversite-sanayi iş birliğine dayalı projelere öncelik vermektedir. 2026 yılında Sağlık Turizmi Teknik Destek Programı sayesinde sağlık turizmi ekosisteminde faaliyet gösteren bir kurum 10 Milyon TL bütçeli özel program ile uluslararası rekabet gücünü artıracak destekten faydalanabiliyorlar.
3. Ege Kalkınma Ajansı (GEKA)
Ege Kalkınma Ajansı’nın kapsamı Aydın, Denizli ve Muğla illeridir. Odak alanları turizm, tarım-gıda ve yenilenebilir enerjidir. “Akıllı Şehirler ve Yeşil Enerji Programı” sayesinde bu odak alanları ve destek türleri daha açık şekilde incelenebilmektedir.
4. İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA)
İZKA’nın kapsamı İzmir’dir. Odak alanları inovasyon, sürdürülebilir şehirleşme ve mavi ekonomidir. İzmir Kalkınma Ajansı’nda, Avrupa Birliği fonlarıyla entegre programlar yürütülmektedir.
5. Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA)
BEBKA’nın kapsamı Bursa, Eskişehir ve Bilecik illeridir. Odak alanları otomotiv, savunma, ileri imalat teknolojileridir. Bursa, Eskişehir, Bilecik Kalkınma Ajansı endüstri 4.0 dönüşüm projelerine yoğun destek vermektedir.
6. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA)
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nın kapsamı Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’dır. Odak alanları sanayi altyapısı, lojistik ve sürdürülebilir üretimdir. Öncelik alanları, destekledikleri OSB dijital dönüşüm ve çevre yatırımı projeleri sayesinde de gözlemlenebilmektedir.
7. Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA)
ÇKA’nın kapsamı Adana ve Mersin’dir. Odak alanları tarım-sanayi entegrasyonu, lojistik merkezler ve liman ekonomisidir. Çukurova Kalkınma Ajansı, Akdeniz bölgesinin en aktif ajansıdır.
8. Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA)
Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı’nın kapsamı Bitlis, Hakkâri, Muş ve Van’dır. Odak alanları kırsal kalkınma, turizm ve genç girişimciliktir. DAKA, sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi düşük iller için öncelikli destek sağlamaktadır.
9. Karadeniz Bölgesi Ajansları (OKA, DOKA, BAKKA)
Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın (OKA) kapsamı Samsun, Çorum, Amasya ve Tokat illeridir. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın (DOKA) kapsamı Trabzon, Rize, Artvin, Giresun, Gümüşhane ve Ordu illeridir. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın (BAKKA) kapsamı Zonguldak, Bartın ve Karabük’tür. Odak alanları turizm, orman ürünleri, kırsal üretim ve yeşil enerji olmaktadır.
10. Ahiler Kalkınma Ajansı (AHİKA)
Ahiler Kalkınma Ajansı’nın kapsamı Kırıkkale, Aksaray, Kırşehir, Nevşehir ve Niğde’dir. Odak alanları ise Kapadokya turizmi, el sanatları ve yenilikçi KOBİ projeleri oalrak belirlenmiştir.
11. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdaresi
GAP Bölge Kalkınma İdaresi’nin kapsamı Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illeridir. Odak alanları tarım, sulama, kırsal kalkınma ve istihdamdır. Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi, Türkiye’nin en kapsamlı bölgesel kalkınma projesidir.
12. Mevlana Kalkınma Ajansı (MEVKA)
MEVKA’nın kapsamı Konya ve Karaman’dır. Odak alanları tarım teknolojileri, enerji verimliliği ve eğitimdir. Mevlana Kalkınma Ajansı projelerine “Gıda ve Tarım İnovasyon Merkezi” projesi örnek verilebilmektedir.
13. Fırat Kalkınma Ajansı (FKA)
FKA’nın kapsamı Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli’dir. Odak alanları gıda, tarım, çevre ve turizmdir.
14. Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA)
2026 yılında Balıkesir veya Çanakkale bölgesinde faaliyet gösteren firmalar, GMKA'nın sağladığı destek ile bu 3 ayaklı program sayesinde üretim ve lojistik süreçlerini iyileştirip ikiz (yeşil ve dijital) dönüşüme adım atabiliyor.
Nextera Danışmanlık Kalkınma Ajansı Süreçlerinde Nasıl Destek Olur?
Nextera Danışmanlık olarak uçtan uca hizmetler sağlayan bir danışmanlık firmasıyız. Nextera olarak Türkiye’de İstanbul, Ankara ve Malatya ofislerinden hizmet vermekteyiz. TÜBİTAK 1501 ve 1507 destekleri, AB hibe destekleri, Refinansman Kefalet Programı, KOSGEB danışmanlığı gibi konularda yardımcı olmaktayız. 30’dan fazla alanda sunduğumuz uzman fikirleriyle birlikte Kalkınma Ajansı desteklerinden yararlanma sürecini de kolaylaştırmaktayız.
Nextera olarak sürece doğru ajans ve çağrı eşleştirmesiyle başlamaktayız. Bölgesel önceliklere uygun şekilde sizi ve projenizi yönlendirmekteyiz. Başvuru sürecini titizlikle yürüterek yanlış başvuruları ve zaman kaybınızı önlemekteyiz.
Nextera ekibi olarak 12 farklı sektörde deneyimlerimizle müşterilere hizmet vermekteyiz. Nextera’nın %92 oranında sertifikalı ve sektörel uzmanlığı olan ekip üyelerine sahip olmamız da Kalkınma Ajansı destekleri danışmanlığı konusunda deneyimlerimizi kanıtlar niteliktedir.
Nextera Danışmanlık sahip olduğu güçlü ekibi ve tecrübesi sayesinde her boyutta firmanıza danışmanlık hizmeti sağlamaktayız. Genç kadromuz sayesinde dinamizmi artırırken, tecrübeli uzmanlarımız sayesinde firmanızın uçtan uca tek kaynaktan danışmanlık almasını sağlamakla yardımcı olmaktayız.