IPARD Nedir?

IPARD, Instrument for Pre-Accession Assistance – Rural Development ifadesinin kısaltmasıdır ve Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Programı anlamına gelmektedir. IPARD programı, Avrupa Birliği tarafından adaylara ve potansiyel adaylara destek olmak amacıyla oluşturulmuştur ve Türkiye’de de TKDK tarafından yürütülmektedir.

Kırsal alanlarla şehir arasındaki gelişmişlik farkını azaltmayı amaçlayan bu programda tarım ve gıda ağırlıklı yardımlar bulunmaktadır. IPARD programının 3. Dönemi 2023 yılı itibariyle, 10. çağrısı 2025 yılının son çeyreğiyle başlamıştır ve programdan yararlanmak isteyen kişilerin bilmesi gereken birçok detay vardır. Bu yazımızda bu programdan kimlerin yararlanabileceğini, başvuru sürecini, başvuru sürecinde gereken belgeleri, en sık yapılan hataları ve daha fazlasını detaylandırıyor olacağız.

IPARD Programı Nedir?

IPARD programı, kırsal kalkınmayı sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Kırsal bölgelerin şehirlerle eşitlenmesini amaçlayan program sayesinde tarımda gelişme ve iyileştirme olması amaçlanmaktadır. Program her şehirde geçerli olmasa da Türkiye’nin birçok şehrindeki girişimciler IPARD programı sayesinde işletme giderlerini çeşitli hibe ve faizsiz kredi ile destekleyebilmektedir.

Bu programın oluşturulmasına Avrupa’nın Ortak Tarım Politikası, Kırsal Kalkınma Politikası ve ilgili politikaları uygulama amacı yardımcı olmuştur. Bu program sayesinde tarım alanında kendini geliştirmek isteyen girişimcilerin desteklenmesinin yanı sıra Avrupa Birliği ve Türkiye’nin uyum sürecinin başarıyla ilerlemesi de amaçlanmaktadır.

IPARD programına dahil olan destekler yapım işleri, makine-ekipman, hizmet alımı ve görünürlük harcamalarını kapsamaktadır. Arazi ve mevcut binaların alımı, kiralama ve sigorta giderleri, ikinci el makine ve ekipman, işletme giderleri ve vergiler, ayni katkılar, canlı hayvan ve bitki alımı IPARD programı kapsamında desteğe dahil edilmemektedir.

Anadolu Ajansı kaynaklarına göre, IPARD programı kapsamında 2026 yılına kadar Türkiye’de 27.014 projeye 99,1 milyar lira hibe verilmiştir ve hibelerle 209,6 milyar lira yatırım yapılarak 106 bin kişiye istihdam oluşturulmuştur.

Hangi Kurum Tarafından Yürütülür?

IPARD programı, Türkiye’de Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülmektedir. Başvuruları alan ve değerlendiren bu kurum sayesinde programın devamı sağlanır. Programın farklı dönemleri başladıkça gerekli açıklamalar bizzat TKDK tarafından yapılmaktadır.

Üçüncü dönemin başlamasıyla özellikle 2025 yılında yardım miktarları ve kapsamları arttırılmıştır. Bu programdan ekstra fayda sağlayabilecek gruplardan ikisi genç ve kadın girişimcilerdir. Sunulan ek desteklerden yararlanabilen bu iki grubun da kırsal kalkınma projesi kapsamında öncelikli olması önemsenmektedir.

IPARD Desteğinden Kimler Yararlanabilir?

IPARD desteğinden yararlanmak için temel bazı şartların sağlanması gerekmektedir.

• 18 yaşından büyük, 65 yaşından küçük kişiler başvurabilmektedir.
• Başvuracak kişinin vergi sistemine kayıtlı olması şarttır.
• Yatırımın son ödemeden itibaren beş yıl daha aktif olacağını ve muhafaza edileceğini garanti etmek gerekmektedir.
• Başvuru sahibi ziraat, veterinerlik ya da ilgili başka uzmanlık alanlarından diplomaya sahip olmalıdır, ya da tarım ve ilgili diğer uzmanlık alanlarında en az üç yıl çalışma deneyimine sahip olmalıdır.

Aynı şekilde, IPARD desteğinden çiftçiler, tarımsal işletmeler, kırsal alandaki KOBİ’ler, gıda işleme tesisleri, genç girişimciler, tarımsal kooperatifler, yerel yönetimler, üretici birlikleri başta olmak üzere pek çok sektör ve grup yararlanabilmektedir.

• Çiftçiler ve tarımsal işletmeler: IPARD programının tam ortasında olan çiftçiler ve tarımsal işletmeler, desteğin hedef kitlelerinden en büyüğüdür. Operasyonlarını büyütmek ve masraflarını azaltmak isteyen çiftçilere sunulan yardım sayesinde makine-teçhizat yenilemesi mümkündür.
• Kırsal alandaki küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ): Devlet bağlantılı desteklerde her zaman düşünülen KOBİ’ler, IPARD desteğinden de yararlanabilmektedir. Kırsal kalkınma kapsamında proje yürüten KOBİ’lerin rekabet gücünü arttırmak ve giderlerini desteklemek amacıyla IPARD programı destekler sunmaktadır.
• Gıda işleme tesisleri: Gıda işleme tesislerindeki sistemlerin yenilenmesi ya da geliştirilmesi sürecinde yardımcı olması amacıyla IPARD destekleri verilmektedir. Gıda sektöründeki kırsal işletmelerin yararlanabileceği bu destek sayesinde şehir tesisleriyle rekabet güçlenmektedir.
• Genç girişimciler: IPARD programı kapsamında genç girişimcilerin operasyonları desteklenmektedir. Bu girişimcilerin yenilikçi projeler üretmesi beklendiğinden avantajları da fazla olmaktadır. 40 yaş altı girişimciler bu kategoriye dahildir.
• Tarımsal kooperatifler: Çiftçilerin ve diğer üreticilerin kaynaklarını birleştirdiği tarımsal kooperatifler de program kapsamındadır. Kooperatiflerin destek kapsamına alınması sayesinde küçük ölçekli üreticiler de rekabet şansı yakalamış olacaktır.
• Yerel yönetimler ve üretici birlikleri: Kırsal kalkınmayı hedefleyen projeler yürüttükleri sürece yerel yönetimler ve üretici birlikleri de IPARD desteklerinden yararlanabilmektedir. Özellikle yerel ürünlerin pazarlanmasını hedefleyen projeler desteklenmektedir.

IPARD Hangi Alanları Destekler?

Hayvancılık

Hayvancılık operasyonları, IPARD programının M1 ve M3 kategorileri kapsamında desteklenmektedir. Özellikle süt, et, yumurta üretimi gibi hizmetler sunan işletmelere çalışmalarını sorunsuz yürütebilmeleri için çoğunlukla geri ödemesiz destekler sunulmaktadır.

• Tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar kapsamında inek, manda, koyun, keçi sütü üretimi, sığır, manda, koyun, keçi eti üretimi, broyler, kaz ve hindi kanatlı eti üretimi, yumurta tavukçuluğu desteklenmektedir.
• Süt üreten tarımsal işletmelere yatırım kapsamında süt ineği yetiştiriciliği, manda yetiştiriciliği, koyun ve keçi yetiştiriciliği desteklenmektedir.
• Et üreten tarımsal işletmelere yatırım kapsamında besi sığırı yetiştiriciliği, besi mandası yetiştiriciliği, koyun ve keçi yetiştiriciliği desteği bulunmaktadır.
• Kanatlı eti üreten tarımsal işletmelere yatırım kapsamında broyler yetiştiriciliği, organik broyler yetiştiriciliği, organik üretim de dahil olmak üzere hindi ve kaz yetiştiriciliği için destek verilmektedir.
• Yumurta üreten tarımsal işletmelere yatırım kapsamında yumurta tavukçuluğu ve organik yumurta tavukçuluğu şartlara uygun olan kapasitelerini artırmamak şartıyla destek alabilmektedir.
• Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması kapsamında süt işleme, peyniraltı suyu işleme ve süt toplama için destek verilmektedir.
• Kırmızı et ve kırmızı et ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması kapsamında sığır ve manda kesimhanesi, koyun ve keçi kesimhanesi, kırmızı et işleme vee kırmızı et parçalama tesisi destek alabilmektedir.
• Kanatlı eti ve yumurta ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması kapsamında broyler kesimhanesi, hindi ve kaz kesimhanesi, kanatlı eti işleme ve parçalama tesisi, sıvı yumurta ve toz yumurta destek kapsamına dahildir.

Tarımsal ürünler

Tarımsal ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması, M3 kategorisi kapsamında desteğe dahildir. Bu kategoride meyve ve sebzelerin işlenmesi ve paketlenmesiyle ilgili yatırımlar sayesinde destek alınabilmektedir. Zeytin ürünleri ve zeytinyağı üretimi için alet ekipman alımı da bu kategoride bulunmaktadır.

Bitkisel üretim

Bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, bitkisel ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesi M7 kategorisi kapsamında IPARD programından destek almaktadır. Süs bitkileri ve çiçek soğanı, tıbbi ve aromatik bitkiler, yem bitkileri, mantar ve misel, fide ve fidan üretimi, solucan gübresi üretimi bu kategoriye dahildir.

Bitkisel üretim işletmelerinin yardım alabilmesi için Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıtlı olması gerekmektedir.

Arıcılık, mantarcılık gibi alternatif üretim

Alternatif üretimin desteklenmesi amacıyla arıcılık ve mantarcılık IPARD programına dahil olmuştur. Arıcılık ürünleri ve bal üretimi kapsamında bal ve bal arılarının üretimi, bal ve arı ürünlerinin işlenmesi ve ğaketlenmesi, ana arı üretimi M7 kategorisinden destek almaktadır.

Mantar ve misel üretimi de aynı şekilde M7 kategorisine dahil olduğu için destek kapsamındadır. Mantar ve misel üretiminde destek alabilmek için işletmelerin bu ürünlere ayırdığı açık alan büyüklüğünün en fazla 4 hektar, kapalı alan büyüklüğünün en fazla 2 hektar olması gerekmektedir.

Kırsal turizm (konaklama, restoran, agro-turizm)

IPARD programında destek almaya hak kazanmış kategorilerden biri de kırsal turizmdir. Konaklama, yeme-içme tesisleri, rekreasyon alanları M7 kategorisi kapsamında yardım alabilmektedir. Bu yardım için şartlar ise yatırım sonunda en fazla 40 kişi veya 20 oda olması ve konaklama tesisinin yatırım sonunda Turizm İşletme Belgesi’ne sahip olmasıdır.

Yenilenebilir enerji yatırımları

IPARD programının M7 kategorisi kapsamında yenilenebilir enerji yatırımları TKDK aracılığıyla geri ödemesiz destek alabilmektedir. Bu yatırımlara hidro-elektrik hariç her tür yenilenebilir enerji türü dahildir.

Fotovoltaik güneş enerjisi sistemleri, konsantre güneş enerjisi sistemleri, rüzgar enerjisi sistemleri, jeotermal enerji sistemleri, biyokütle enerji sistemleri ve mikro-kojenerasyon destek kapsamındadır. Yenilenebilir enerji yatırımlarına ek olarak elektrik ihtiyacını yani öztüketimi karşılamaya yönelik yatırımlar da destek kapsamına dahildir.

Yenilenebilir enerji yatırımlarına desteğin şartları ise üç adettir. Sistemin kapasitesi güneş enerjili sistemler dışında 5 MW olmalıdır ve Bağlantı Anlaşması sunulmalıdır. Güneş enerjili sistemler için 600 kWe’ya kadar destek verilmektedir. Bir diğer şart ise belirtilen üst sınırlardan daha yüksek güç değeri için alınan bağlantı anlaşmalarıyla başvuru yapılmamasıdır. Son şart ise sistemlerin şebekeye bağlı olmasıdır.

Su ürünleri yetiştiriciliği

Su ürünleri yetiştiriciliğinde desteklenen işletmeler IPARD programının M7 kategorisinde tatlı suda su ürünleri yetiştiricileri ve tuzlu suda su ürünleri yetiştiricileri olarak olarak ikiye ayrılmıştır. Eğer yatırımda restoran veya ürün satış noktası da bulunuyorsa başvuru sahibinin 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununda tanımlanmış haliyle Su Ürünleri Yetiştiricisi sayılması şarttır.

• Tatlı suda alabalık, yaban mersini, levrek, mersin balığı, sazan, kerevit, turna, Afrika yayın balığı, midye, kurbağa, turna levreği, Amerikan yayın balığı, salyangoz, alg, tilapya ve mavi yengeç desteklenmektedir.
• Tuzlu suda Türk somonu, karides, midye, deniz alabalığı, çipura, beyaz orfoz, istiridye, levrek ve sarıağız/işkine desteklenmektedir.
• Su ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması ise IPARD programının M3 kategorisi kapsamında desteklenmektedir. Su ürünleri işlemesi desteğine su ürünleri, balık yağı, yumuşakça, çift kabuklu yumuşakça ve kabuklu deniz canlılarının işlenmesi dahildir.

IPARD Programının Amacı Nedir?

IPARD programının ana amacı kırsal kesimlerin gelişmesini sağlamak ve şehirlerle aynı seviyeye getirmektir. Bu programın verdiği destekler sayesinde kırsal büyüme teşvik edilmektedir. Aynı şekilde, tarım alanında verimliliği artırmak için de bu desteklere başvurulmaktadır.

Kadın ve genç girişimcilere ek destek sağlanmasından da anlaşılacağı üzere IPARD programı sayesinde kırsal kalkınma projelerinde özellikle kadın ve genç girişimcilerin katılımı amaçlanmaktadır.

AB standartlarına uygun üretim süreçlerine sahip olmak AB-Türkiye ilişkilerini olumlu etkileyeceği için programın bir diğer amacı da üretim süreçlerini Avrupa Birliği seviyesine taşımaktır.

IPARD Başvurusu Nasıl Yapılır?

1. TKDK çağrı takvimi takip edilir

IPARD programına başvuru yapılabilmesi için belirlenmiş çağrı dönemleri bulunmaktadır. TKDK tarafından duyurulan bu çağrı takvimlerinin takip edilmesi işletmeler açısından büyük önem taşımaktadır. Her çağrı döneminin duyurusuna desteklenecek sektörler ve şartlar eklenmektedir. Bu başvurular sadece çağrı dönemlerinde alındığı için TKDK açıklamaları takip edilmelidir.

2. Uygunluk ve ön koşullar

Çağrı ilanından sonra işletmeyle yatırımın IPARD kriterleriyle uyumu incelenmelidir. Uygun olmayan şartlarla yapılan başvurular değerlendirilmeden elenme riskine sahiptir. Bu süreçte işletme türünün, yatırım ilinin, sektörün ve diğer şartların uyumunu yakından gözlemlemek gereklidir.

3. Proje hazırlanır

Bu aşamada başvuruda sunulacak projenin dosyası hazırlanmaktadır. Bu dosyada çeşitli belgeler bulunmalıdır, bunlardan birkaçı iş planı, çizimler, maliyet gibi detayları içeren belgelerdir. Bu aşamada IPARD titizlik ve detay beklediği için genellikle danışmanlık desteği almak gereklidir.

4. TKDK online sisteminden başvuru

TKDK üzerinden online sistem kullanılarak başvuru tamamlanmalıdır. Bu başvurunun ikinci aşaması toplanan belgeleri başvuru paketi halinde fiziksel olarak ilgili il koordinatörlüğüne teslim etmektir. Bu aşamada yapılacak hataların düzeltilmesi çok zor olacağından başvuruda girilen detayların ve teslim edilen belgelerin düzgünlüğü ve doğruluğuna dikkat edilmelidir.

5. Başvuru sonrası teknik ve mali değerlendirme

IPARD programına uygunluk, bu aşamada TKDK görevlileri tarafından değerlendirilmektedir. TKDK’ya yapılan başvuru, teknik ve mali açıdan değerlendirilir, önceden belirtilen şartlara uyup uymadığı incelenir. Projenin teknik ve mali açıdan uygun olması durumunda proje kabul edilmektedir.

6. Uygulama başlangıcı

Projenin kabulü durumunda TKDK ile sözleşme imzalanır ve sonrasında uygulama başlar. Bu adımdan itibaren projeyle ilgili her harcama ve işlem belgelenmelidir, aksi halde destek ödemesini almak mümkün olmayacaktır. Son ödemeden itibaren beş yıl boyunca ilgili işletme izlenmektedir, bu süreçte işletmenin faal kalması önemlidir.

IPARD Destek Oranları Ne Kadar?

IPARD programı dahilinde verilen geri ödemesiz destek oranları %50 ile %70 arasında değişmektedir. Genç girişimciler ve kadın girişimcilere değerlendirme sürecinde ilave puan ve oran avantajı verilebilmektedir.

IPARD programının M1 kategorisine dahil olan tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlara,

• süt üreten tarımsal işletmeler (20 bin-750 bin €),
• et üreten tarımsal işletmeler (20 bin-750 bin €),
• kanatlı eti üreten tarımsal işletmeler (20 bin-375 bin €),
• yumurta üreten tarımsal işletmeler (20 bin-500 bin €) dahildir.

M1 kategorisinde hibe oranı %60-75 arasında değişmektedir. 40 yaşından küçük yatırımcılara ve dağlık alan yatırımlarına ek olarak %5, kolektif yatırımlar, organik tarım, atık yönetimi, yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi yatırımlarına ek olarak %10 oranında destek verilmektedir. 2025 yılında 43 milyon €’luk destek bütçesi belirlenmiştir.

IPARD programının M3 kategorisine dahil olan tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanmasına,

• süt ve süt ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (30 bin-3 milyon €),
• kırmızı et ve kırmızı et ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (30 bin-3 milyon €),
• kanatlı eti ve yumurta ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (30 bin-3 milyon €),
• su ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (30 bin-1.5 milyon €),
• meyve ve sebzelerin işlenmesi ve pazarlanması (30 bin-1.25 milyon €) dahil olmaktadır.

M3 kategorisinde hibe oranı %50-70 arasında değişmekle beraber atık yönetimi, döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji yatırımlarına da ek olarak %10 oranında yardımcı olunacaktır. 2025 yılı için belirlenen destek bütçesi 50 milyon €’dur.

IPARD programının M7 kategorisine dahil olan çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme yatırımlarına bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, bitkisel ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesi, arıcılık ürünleri ve bal üretimi, geleneksel el sanatları ve katma değerli ürünler, kırsal turizm, su ürünleri yetiştiriciliği, makine parkları, yenilenebilir enerji projeleri dahildir.

M7 kategorisinde hibe oranı %60-75 arasında değişmektedir, miktar olarak da 5 bin ve 500 bin € arası destek sağlanmaktadır. Döngüsel ekonomi, atık yönetimi, yenilenebilir enerji yatırımlarına ek olarak %10, 40 yaş altı yatırımcılara ve sektörde organik tarım sertifikasına sahip girişimcilere %10 ek destek verilecektir. 2025 yılı destek bütçesi 42 milyon €’dur.

IPARD programının M5 kategorisi dahilinde bulunan yerel kalkınma stratejilerinin geliştirilmesi ve leader yaklaşımı projelerinde %100 oranına kadar hibe verilmektedir. Bu hibenin %90’ı AB, %10’u ulusal katkı olarak bilinmektedir. 2025 yılı bütçesi 50 milyon €’dur.

IPARD programının M6 kategorisine dahil olan kırsal alanda kamu altyapı yatırımları kapsamında köy tüzel kişilikleri, belde belediyeleri, ilçe belediyeleri, il belediyeleri, il özel idareleri, 5355 sayılı kanun kapsamında yerel yönetim birlikleri yol yapımı, su yönetimi, atık yönetimi, enerji temini ve verimliliği projeleri için %100 oranına varabilecek hibe desteği alabilmektedir. Destek miktarı 15 bin ile 3 milyon € arasında değişmektedir.

IPARD programının M10 kategorisine dahil olan danışmanlık hizmetleri projeleri kapsamında projelerin hazırlanması sürecinde başvuru sahiplerine ve 81 ildeki çiftçilere belirli konularda danışmanlık desteği sağlanmaktadır. M10 kategorisinde %100 oranında hibe verilmektedir.

IPARD III programında güncel olarak toplamda 439 milyon € bütçe bulunmaktadır. En çok desteği 1 milyar 276 milyon 976 bin lirayla meyve ve sebzelerin işlenmesi ve pazarlanması sektörü almıştır, ikinci sırada 1 milyar 203 milyon 660 bin lirayla kırmızı et üreten tarımsal işletmeler takip etmektedir ve üçüncü sırada 754 milyon 37 bin lira destekler bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, bitkisel ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması kategorisi bulunmaktadır.

IPARD III Dönemi Ne Zaman Başladı?

IPARD I dönemi 2007 ile 2013 arasında, IPARD II programı 2014 ile 2023 yılları arasında uygulanmıştır. IPARD III dönemi 2023’te başlamıştır ve 2027’ye kadar devam edecektir. (kaynak: TRT) IPARD III dönemi itibarıyla destekler 81 ile yayılmıştır, Türkiye’deki her il bu yardımlardan yararlanma şansına sahiptir.

Başvuruda bulunmak isteyen işletmeler ve girişimciler TKDK sitesinden 3. dönem çağrı ilanlarını takip etmelidir, her kategorinin çağrı ilanı tarihi ve başvuru dönemi farklı olmaktadır.

IPARD M5 kategorisine dahil olan LEADER yaklaşımı ve yerel kalkınma stratejilerinin uygulanması projelerinin çağrı ilanı Nisan 2025’te yapılmıştır, başvuru dönemi ise Haziran 2025’tir. Bu kategori kapsamında destek bütçesi 50 milyon €’dur.

M7 kategorisi dahilinde bulunan çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme projelerinin çağrı ilanı ise Haziran 2025’te duyurulmuştur, başvuru dönemi Temmuz 2025 olarak belirlenmiştir. Destek bütçesi 42 milyon €’dur.

M1 kategorisinde bulunan tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar için çağrı ilanı Ağustos 2025’te yapılmıştır, başvuru dönemi ise Eylül 2025’tir. Bu kategori kapsamında destek bütçesi 43 milyon €’dur.

M4 kategorisinde dahil olan tarım-çevre, iklim ve organik tarım, biyoçeşitlilik- toy kuşu popülasyonunun geliştirilmesine yönelik projeler için çağrı ilanı Ağustos 2025’te yapılmıştır, başvuru dönemi ise Eylül 2025-Şubat 2026 olarak belirlenmiştir. Destek bütçesi 3 milyon €’dur.

M3 kategorisi kapsamında bulunan tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması ile ilgili fiziki varlıklara yönelikyatırımlar için çağrı ilanı Eylül 2025’te yapılmıştır, başvuru dönemi Ekim 2025 olarak belirlenmiştir. Bu kategoride destek bütçesi 50 milyon €’dur.

2026 Yılı IPARD III Çağrıları Ne Zamandır?

M7 – Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme: Nisan ayında çağrıya çıkacak, nisan ve mayıs aylarında başvuru dönemi olarak planlamıştır. Destek bütçesi 25 Milyon Euro'dur.

M3 – Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması ile İlgili Fiziki Varlıklara Yönelik Yatırımlar: Mayıs ayında çağrıya çıkacak, haziran ve temmuz aylarında başvuru dönemi olarak planlamıştır. Destek bütçesi 30 Milyon Euro'dur.

M1 – Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar: Haziran ayında çağrıya çıkacak, temmuz ve ağustos aylarında başvuru dönemi olarak planlamıştır. Destek bütçesi 30 Milyon Euro'dur.

M6 – Kırsal Alanda Kamu Altyapı Yatırımları: Temmuz ayında çağrıya çıkacak, ağustos ve kasım aylarında başvuru dönemi olarak planlamıştır. Destek bütçesi 156 Milyon Euro'dur.

IPARD Başvurusunda Hangi Belgeler Gereklidir?

IPARD programı desteğine başvuru için proje başvuru formu, başvuru sahibine dair belgeler, fizibilite raporu, teknik çizimler, finansal belgeler ve gerektiğinde ortaklık ya da kooperatif belgeleri gerekmektedir. Gerekli olan belgelerim tam listesi aşağıda gösterilmektedir.

• Nüfus cüzdanı kopyası/nüfus kayıt örneği
• Yetkili kişilerin noter onaylı imza sirküleri
• Vadesi geçmiş vergi borcu olmadığına dair belge
• Vadesi geçmiş SGK prim borcu olmadığına dair belge
• Mesleki yeterlilik belgesi
• Çiftçi Kayıt Sitemi (ÇKS) belgesi
• Başvuru sahibinin üreticiden direkt mal alabildiğini ve hal kayıt sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge
• Mevcut işletmeler için
• Mevcut işletmeler için: Çalışma izni ve gıda sicil belgesi veya işletme kayıt belgesi, işletme belgesi, çevre izin belgesi (ÇED), işyeri açma ve çalışma ruhsatı, üretim izin belgesi, eksiklikler listesi
• KOSGEB’e üye bir işletme ise KOBİ bilgi beyannamesi
• Kapasite ya da ekspertiz raporu
• Kapasite artırımı ya da yeni kurulacak işletmeler için Ön Kapasite Değerlendirme Raporu
• İlde kapasite fazlası olmadığına ilişkin belge
• Başvuru sahibi üretici örgütü ise üretici örgütü belesi
• Kiramalaya ilişkin belge
• Takyidatlı tapu kayıt belgesi
• Tarım Kredi Kooperatifi kredi niyet mektubu (ya da banka)
• Yatırımın uygulama alanına ait koordinat bilgilerini gösteren belge
• Eski tesise ait koordinat bilgilerini gösteren belge
• Başvuru sahibinin müflis olmadığına ve konkordato ilan etmediğine ilişkin belge
• Faaliyet belgesi ve oda kayıt belgesi
• Banka hesap bilgileri tanımlama formu
• Adli sicil kaydı
• İşletmenin son aya ait aylık prim ve hizmet dökümü
• Tüzel kişiliğin ortaklık yapısını ve hisse oranlarını gösterir belge
• Yönetim Kurulu Karar Defterinin ilgili kısmının noter onaylı sureti
• Lisanssız elektrik üreticileri için Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşması
• Yasal mali tablolar
• Mevcut varlıklar listesi
• Yapı ruhsatı ya da yapı kullanım izin belgesi
• Yatırım makine ve ekipman alımını kapsıyorsa makine ekipman yerleşim planı ve listesi

IPARD Başvurusunda Nelere Dikkat Edilmeli?

IPARD desteklerine başvuru sırasında dikkatli olunmazsa yardımlardan mahrum kalma riski bulunmaktadır. Dikkat edilmesi gereken ilk nokta uygun sektörün ve konunun seçilmesidir. Program kapsamına giren sektörler ve konular detaylıca incelendikten sonra seçim yapıldığı sürece işletmeler bir sorunla karşılaşmaz.

Bir diğer faktör ise gerçekçi bütçe planlaması yapmaktır. Alınan yardımlara uyumlu olacak şekilde bütçe planlaması yapan işletmeler harcamaları sırasında sıkıntı yaşamayacaktır.

Mevzuata uygun ruhsat ve izinlerin bulunması, destekten yararlanabilmek için kritiktir. Mevcut işletmelerde çalışma izni, çevre izin belgesi (ÇED), işyeri açma ve çalışma ruhsatı, üretim izin belgesi gibi belgelere sahip olması, başvurunun kabul edilmesi için oldukça önemli görülmektedir.

Projenin çevre ve sürdürülebilirlik etkileri de bir diğer önemli faktördür. IPARD programı kapsamında çevre dostu ve sürdürülebilir yatırımlar öncelikli olarak görülmektedir. Atık yönetimi, yenilenebilir enerji ve döngüsel ekonomi içerikli projelere zaman zaman verilen ekstra orandaki destekler de bu faktörü doğrular niteliktedir.

IPARD Destekleri Geri Ödemesiz mi?

Evet, IPARD destekleri geri ödemesizdir. IPARD desteklerinde amaç kırsal kalkınmayı sağlamak olduğu için verilen destekler hibe şeklindedir ve geri ödemesi olmamaktadır. Bu desteklerden yararlanılabilmesi için öncelikle desteğe dahil olan yatırımların gerçekleştirilmesi ve bu süreçte yapılan harcamaların belgelenmesi gerekmektedir.

Yatırımın harcamaları ilk önce kişinin kendi kaynaklarıyla yapıldıktan sonra TKDK IPARD programı desteği devreye girmektedir. Bu harcamalar sonrasında TKDK tarafından işletmelere ödemeler başlayacaktır.

En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

IPARD programı kapsamındaki kategoriler için TKDK sitesinden belirli dönemlerde çağrı ilanları duyurulmaktadır. Bu çağrı ilanlarının kaçırılması durumunda geç başvuru imkanı bulunmamaktadır, işletme ve girişimci destek şansını kaçırmış olacaktır. Bir sonraki dönem başvuru yapabilecek işletmeler olsa da bazıları tamamen hak kaybı yaşamaktadır.

Bir diğer hata ise başvuru sırasında yanlış belge seçimi ya da eksik belge teslimidir. Başvuru için gerekli olan belgelerde gözden kaçan tek bir hata bile başvurunun reddedilmesine sebep olabilmektedir.

Uygulama sürecinde usulsüzlük yapılması affedilmeyen bir diğer hatadır. Projenin dışına çıkılıp kapsamda yer almayan harcamaların yapılması, izinsiz değişikliklerin yapılması gibi durumlarda hibe iptali bile olabilmektedir.

En sık yapılan hatalardan bir diğeri ise fatura ve harcamaların projede belirlenen bütçeye uymamasıdır. Tedarikçi seçiminde yapılan hatalar bu uyumsuzluğa katkıda bulunmaktadır. Destek kapsamında olmayan harcamaların bildirilmesi ve uygun olmayan fatura tarihleri de ödemenin reddine sebep olmaktadır.

Raporlama ve bildirimlerin zamanında yapılmaması da IPARD projelerinde risk oluşturmaktadır. İlerlemelerin ya da ödeme taleplerinin zamanında sunulmaması durumunda hibe ödemeleri gecikmektedir. Bazı durumlarda hibe ödemeleri tamamen iptal olmaktadır.

IPARD Danışmanlık Hizmeti Nereden Alınır?

IPARD başvuru süreci titizlikle yürütülmelidir, proje hazırlama sırasında ve başvuru belgelerini toplama kısımlarında özellikle profesyonel danışmanlık desteği tercih edilmektedir.

Özel proje danışmanlık firmaları, uçtan uca destek sunmaları sebebiyle işletmeler tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Nextera Danışmanlık gibi alanında uzman firmalar sayesinde yatırım fikrinin ve sektörünün IPARD programına uygunluğu göz önünde bulundurularak proje yazımı, bütçe ve belgeleme süreci, online başvuru, sözleşme süreci ve ödeme dosyalarının takibi gerçekleştirilmektedir. Özellikle yüksek bütçeli ve teknik yatırımlar için Nextera Danışmanlık gibi danışmanlık şirketlerinden yardım almak hataları azaltmada etkili olacaktır.

IPARD projeleri kapsamındaki çalışmalarımız kapsamında 2025 yılında;

Erzurum'da hayvancılık sektöründe faaliyet gösteren firmamızın kırmızı et işleme ve vakumlama projesi kapsamında katma değerli proje ve istihdama yönelik olarak 3.400.000 TL'lik tam yatırıma yönelik hibe kazandırdık.

Niğde'de faaliyet gösteren, 20 yıllık firmamız için, ürün kayıplarının azalmasına yönelik olarak soğuk hava deposu yatırımlarına yönelik proje hazırlama fırsatımız oldu. Bu proje sayesinde firmamız 4.500.000 TL'lik bir hibe kazandı.

TKDK il koordinatörlükleri, programı uygulayan kurumun il uzantıları olmalarından ötürü programın ana hatları hakkında ücretsiz bilgilendirme yapmaktır. TKDK proje yazımı ve danışmanlık hizmeti sunmamaktadır, detaylı yardımları almak için uygun değildir.

Ziraat odaları ve kooperatif birlikle özellikle tarımsal üreticilere temel yönlendirme ve bilgilendirme sağlamaktadır. Bazı birliklerin proje hazırlık sürecinde yardım sunabildiği bilinse de genel olarak kapsamlı bir IPARD projesi yönetimi bu topluluklar tarafından sağlanmamaktadır.

Yetkili tarım danışmanları, daha çok tarım konularında projeye yardım sağlamaktadır. Hayvancılık, bitkisel üretim, gıda işleme projeleri için teknik uygunluk açısından önemli katkılarda bulunmaktadırlar.