IPARD III Nedir?

IPARD III, IPARD programının 3. dönemi anlamına gelmektedir. IPARD’ın açılımı Instrument for Pre-Accession Assistance Rural Development’tır ve anlamı Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Programı olarak bilinmektedir. IPARD programı, Avrupa Birliği tarafından oluşturulmuştur.

Türkiye’de Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen bu programda amaç Avrupa Birliği’ne aday olan ülkeleri desteklemektir. Bu programda kırsal alanları kalkındırma amacıyla belirli sektörlere destekler verilmektedir.

2023 yılından beri IPARD programının 3. Dönemi devam etmektedir. Bu yazımızda IPARD III hibe oranlarını, bu programdan yararlanabilecekleri, özellikle sektörleri, desteklenen giderleri ve başvuru sürecini detaylandırıyor olacağız.

IPARD III Nedir?

IPARD III, kırsal kalkınmayı amaçlayan IPARD programının 3. Dönemini temsil etmektedir. Programın 1. dönemi 2007 ve 2013 yılları arasını kapsamaktadır. İkinci dönem ise 2014 ile 2023 yılları arasını içermektedir. IPARD programı III. dönemi 2023’te başlamış olup 2027 yılına kadar devam etmesi planlanmıştır.

IPARD programı kapsamında güncel olarak Türkiye’de 27.014 projeye 99,1 milyar lira hibe verilmiştir. Verilen bu hibelerle ise 209,6 milyar lira yatırım yapılarak 106 bin kişiye istihdam oluşturulması sağlanmıştır.

IPARD III ile IPARD II Arasındaki Farklar Nelerdir?

IPARD III 2023-2027 yıllarını kapsamaktadır, IPARD II ise 2014 yılından 2023 yılına kadar yürütülüp tamamlanmıştır. Bir önceki IPARD dönemini temsil eden IPARD II, Türkiye’deki 42 şehir için destek vermekteydi, IPARD III döneminde ise bu destek kapsamı 81 ile çıkarılmıştır.

IPARD III ile IPARD II arasındaki yıllarda destek üst limitleri de artırılmıştır. Su yetiştiriciliği gibi kategorilerde verilen üst limitlerin arttırılması ile bu sektörlere verilen önemin artışı görülmektedir. Aynı şekilde, IPARD II sonrası yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi ve atık yönetimi konularına, özetle sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşüme verilen önem artmıştır.

Kadın ve genç girişimciler IPARD programı kapsamında ekstra desteklenmektedir. Bu girişimcilere belli oranlarda ek destek verilebilmektedir. Verilen bu destekteki hibe oranları, IPARD II’den IPARD III’e artış göstermiştir. IPARD III, daha kapsayıcıdır.

IPARD III Hibe Oranları Ne Kadar?

IPARD III programının hibe oranları %50 ile %70 arasındadır.

IPARD III programının M1 kategorisine dahil tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlarda hibe oranı %60 ile %75 arasındadır. Bu kategoride 20 bin € ile 750 bin € arasında destek verilmektedir. IPARD III kapsamında 2025 yılında 43 milyon € bütçe belirlenmiştir.

M1 kategorisi dahilinde kolektif yatırımlara, organik tarıma, atık yönetimi, yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi yatırımlarına ek %10 destek, 40 yaşından genç yatırımcılara ve dağlık alan yatırımlarına %5 ek destek verilmektedir.

IPARD III programının M3 kategorisine tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması dahildir, hibe oranları %50 ile %70 arasındadır. 30 bin € ile 3 milyon € arasında destek verilmektedir. Atık yönetimi, döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji yatırımlarında ise ek %10 hibe oranı koyulmaktadır. 2025 yılındaki destek bütçesi 50 milyon €’dir.

M7 kategorisindeki çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme yatırımlarına sağlanan hibe oranı %60 ile %75 arasındadır. Bu kategoride 5 bin € ve 500 bin € arası destek sağlanmaktadır. M1 ve M3 kategorilerine benzer şekilde döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve atık yönetimi yatırımlarına ek %10 hibe verilmektedir. 40 yaş altı yatırımcılara ve organik tarım yapanlara %10 ek destek verilmektedir. 2025 yılı M7 bütçesi 42 milyon €’dur.

IPARD III programının M6 kategorisine dahil olan kırsal alanda kamu altyapı yatırımlarına ve M10 kategorisine dahil olan danışmanlık hizmetleri projelerine %100 oranına varabilecek hibe desteği verilmektedir.

M5 kategorisi dahilinde bulunan yerel kalkınma stratejilerinin geliştirilmesi ve LEADER yaklaşımı yatırımlarında %100 oranına kadar hibe verilmektedir. 2025 yılı bütçesi 50 milyon €’dur.

Geri ödeme var mı?

IPARD III destekleri geri ödemesizdir. Destek verildikten sonra işletmelerin geri ödemesi beklenmemektedir, bu yüzden desteği alacak işletmeler seçilirken oldukça fazla kriter değerlendirilerek karar verilmektedir.

IPARD III’ten Kimler Yararlanabilir?

IPARD III programı tarım, hayvancılık, kırsal alan işletmeleri, kooperatifler gibi alanlara destek sağlamaktadır. Masraflarını azaltmak isteyen çiftçiler ve tarımsal işletmeler IPARD III destek kapsamına dahildir. Aynı şekilde kırsal alandaki KOBİ’ler de desteğe dahildir, gelişmeleri için bu program büyük bir fırsattır.

Gıda işleme tesisleri bu desteklerden yararlananlar arasındadır. İşleme ve pazarlama alanında çokça destek sağlayan IPARD, gıda işleme tesislerini de kapsamaktadır. Benzer şekilde, tarımsal kooperatiflerde kaynaklarını birleştirmiş üreticilerin yararlanabilmesi için onlar da destek kapsamına alınmıştır.

Yerel yönetimler ve üretici birlikleri IPARD desteklerinden yararlanabilmektedir. Yerel ürünlerin pazarlanmasını hedefleyen ya da kırsal alanı geliştirmeyi amaçlayan kuruluşlar %100 oranına varan destekler alabilmektedir.

Başvuru şartları nelerdir?

IPARD III programına başvuran kişilerin desteklerden yararlanabilmesi için 18 ve 65 yaş sınırı bulunmaktadır. Bu kişinin ayrıca vergi sistemine kayıtlı olması zorunludur.

Benzer şekilde, yatırım desteğinin son ödemesi gerçekleştikten sonra işletmenin beş yıl daha operasyonlarına devam etmesi gereklidir. Beş yıl içinde kapanan işletmelerden geri ödeme istenmesi mümkün olabilmektedir.

Başvuru sahibinin ziraat, veterinerlik ya da benzeri bir alanda uzmanlığı bulunmalıdır ve diploması olmalıdır. Bu diplomanın olmaması durumunda kişinin tarım ya da ilgili bir alanda en az üç yıl çalışma deneyimine sahip olması gerekmektedir.

IPARD III 9 ve 10. Çağrılar Neyi Kapsar?

IPARD III programının 9. çağrısı M1 kategorisine dahil olan tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımları kapsamaktadır. Bu kategoride süt üreten tarımsal işletmeler (101-1 kodlu), et üreten tarımsal işletmeler (101-2), kanatlı eti üreten tarımsal işletmeler (101-3), yumurta üreten tarımsal işletmeler (101-4) desteğe dahildir.

Destek oranı %60 ile %75 arasındadır ve 9. çağrıda destek bütçesi 43 milyon € olarak belirlenmiştir. Başvurularda yapım işi olmayan yatırımların en fazla dokuz ay, yapım işi olan yatırımların en fazla on sekiz ay olarak planlanması gerekmektedir. Başvurular Eylül-Kasım 2025 arasında alınmıştır.

IPARD III programının 10. çağrısı M3 kategorisine dahil olan tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması yatırımlarını kapsamaktadır. Bu kategoride süt ve süt ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (103-1), kırmızı et ve kırmızı et ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (103-2), kanatlı eti ve yumurta ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (103-3 ve 103-6), su ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (103-4), meyve ve sebzelerin işlenmesi ve pazarlanması (103-5) desteğe dahildir.

Destek oranı %50 ile %70 arasındadır ve 10. Çağrıda destek bütçesi 50 milyon €’dur.Başvurular Kasım-Aralık 2025 arasında alınmıştır. Başvurularda yapım işi olmayan yatırımların en fazla dokuz ay, yapım işi olan yatırımların en fazla on sekiz ay olarak planlanması gerekmektedir. Başvurular Eylül-Kasım 2025 arasında alınmıştır.

IPARD III Hangi Sektörleri Kapsar?

IPARD III, birçok sektörü kapsamaktadır. Bunlardan biri hayvancılıktır. Özellikle süt, et, yumurta üretimi konusunda destek verilmektedir. Dahil olan bir diğer sektör ise tarımsal ürünler üreten sektörlerdir. Bu kapsamda meyve ve sebzelerin işlenmesi ve paketlenmesi desteklenmektedir.

Bitkisel üretim ise desteklenen bir diğer sektördür. Bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, bitkisel ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesi bu sektör kapsamında desteğe dahildir. Arıcılık ve mantarcılık gibi sektörler de alternatif üretimi desteklemek amacıyla kapsama alınmıştır.

Kırsal üretim, yanı konaklama, restoran, agro-turizm de IPARD III kapsamında hibe alabilmektedir. Konaklama, yeme ve içme tesisleri, rekreasyon alanları bu kapsamda yardım almaktadır. Su ürünleri sektörü de bolca destek almaktadır. Tatlı suda ve tuzlu suda şeklinde ikiye ayrılmış su ürünleri yetiştiriciliği işi destek kapsamına alınmıştır.

Yenilenebilir enerji sektörü de IPARD III programında en çok desteklenen kategorilerden biridir. Hidro-elektrik dışında her tür yenilenebilir enerji bu desteğe dahildir. Fotovoltaik güneş enerjisi sistemleri, konsantre güneş enerjisi sistemleri, rüzgar enerjisi sistemleri, jeotermal enerji sistemleri, biyokütle enerji sistemleri ve mikro-kojenerasyon destek kapsamındadır.

IPARD III Kapsamında Hangi Giderler Desteklenir?

IPARD programı ile yapım işleri, hizmet alımı, görünürlük, makine ve ekipman harcamaları karşılanmaktadır. Kira ve sigorta giderleri, ikinci el makine alımı, vergiler, canlı hayvan ve bitki alımı gibi giderler IPARD programı desteklerine dahil olmamaktadır.

IPARD III Hangi İllerde Geçerli?

IPARD III, önceki dönemlerin aksine Türkiye’nin her ilini kapsamaktadır. 81 ilin destek kapsamına alındığı 2021’den beri girişimciler ve işletmeler her ilden başvuru yapıp desteklerden yararlanabilme şansına sahiptir.

IPARD III Başvuru Süreci Nasıl İşler?

IPARD III programına başvuru yapılabilmesi için TKDK tarafından duyurulan çağrı takvimlerinin takip edilmesi işletmeler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu başvurular sadece çağrı dönemlerinde alındığı için TKDK açıklamaları takip edilmelidir.

IPARD III programının ikinci adımı olarak çağrı ilanından sonra işletmeyle yatırımın IPARD kriterleriyle uyumu incelenir. Uygun olmayan şartlarla yapılan başvurular değerlendirilmeden elenme riskine sahiptir.

Sonrası aşamada başvuruda sunulacak projenin dosyası hazırlanır. Bu dosyada çeşitli belgeler bulunmalıdır. IPARD III programı desteğine başvuru için fizibilite raporu, proje başvuru formu, teknik çizimler, başvuru sahibine dair belgeler, finansal belgeler ve gerektiğinde ortaklık ya da kooperatif belgeleri gerekmektedir. 

Bir sonraki adımda, TKDK üzerinden online sistem kullanılarak başvuru tamamlanır. Bu başvurunun ikinci aşaması toplanan belgeleri başvuru paketi halinde fiziksel olarak ilgili il koordinatörlüğüne teslim etmektir.

IPARD programına uygunluk, sonraki aşamada TKDK görevlileri tarafından değerlendirilmektedir. TKDK’ya yapılan başvuru, teknik ve mali açıdan değerlendirilir, önceden belirtilen şartlara uyup uymadığı incelenir.

Projenin kabulü durumunda TKDK ile sözleşme imzalanır ve sonrasında uygulama başlar. Bu adımdan itibaren projeyle ilgili her harcama ve işlem belgelenmelidir, aksi halde destek ödemesini almak mümkün olmayacaktır.

IPARD III Çağrıları 2026 Yılında Ne Zaman Açılır?

IPARD III programı çağrı esaslı yürümektedir, bu yüzden TKDK sitesinden çağrı ilanlarını anlık olarak takip etmek destek almayı amaçlayan işletmeler açısından önemlidir. IPARD III başlangıcından beri yılda birkaç kez çağrı açılmıştır, her seferinde farklı alanlar hedef alınmıştır.

IPARD III döneminde 2026 yılına kadar 10 adet başvuru çağrı ilanı paylaşılmıştır. Bu çağrılardan en günceli M3 kategorisini kapsamaktadır ve Aralık 2025 itibarıyla başvuruları kapatmıştır. Çağrı açılmadan projeyi kabaca tasarlamış olmak, çağrı ilanları karşısında hazırlıksız bulunma riskini azaltmaya yardımcı olmaktadır.

← tabloyu yana kaydırın →

IPARD III’te En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

IPARD III geri ödemesiz hibe sağlayan bir program olmasından ötürü oldukça sıkı bir seçme süreci yürütmektedir. Bu süreç sırasında birçok türden hata yapılabilmektedir ve bu hatalardan bazıları desteğin alınamamasına veya iadesine bile sebep olmaktadır.

IPARD programı kapsamındaki çağrı ilanlarının kaçırılması durumunda geç başvuru imkanı bulunmamaktadır, işletme ve girişimci destek şansını kaçırmış olacaktır. Bir sonraki dönem başvuru yapabilecek işletmeler olsa da bazıları tamamen hak kaybı yaşamaktadır. Bu yüzden çağrı ilanlarının takibi çok önemlidir.

Başvuru sırasında yanlış belge seçimi ya da eksik belge teslimi ise kritik hatalardandır. Başvuru için gerekli olan belgelerde başvurunun reddedilmesi riskiyle karşılaşmamak için belgeler tam ve doğru olmalıdır.

Uygulama sürecinde usulsüzlük yapılması büyük bir diğer hatadır. Değişikliklerin izinsiz şekilde gerçekleştirilmesi ve proje kapsamı dışında harcamaların yapılması gibi durumlarda hibe iptali riski bulunmaktadır.

Fatura ve harcamaların projede belirlenen bütçeye uymaması bir diğer hatadır. Destek kapsamında olmayan harcamaların bildirilmesi ve uygun olmayan fatura tarihleriödemenin işletmeye gelmemesine yol açacaktır.

Raporlama ve bildirimlerin zamanında yapılmaması projelerde sorun yaratmaktadır. İlerlemelerin ya da ödeme taleplerinin zamanında sunulmaması durumunda hibe ödemeleri gecikmektedir. Hibe ödemelerinin tamamen iptal olması da bu durumda ortaya çıkabilecek riskler arasındadır.

Nextera Danışmanlık IPARD III Süreçlerinde Nasıl Destek Olur?

Nextera Danışmanlık olarak uçtan uca hizmetler sağlayan bir danışmanlık firmasıyız. Nextera olarak Türkiye’de İstanbul, Ankara ve Malatya ofislerinden hizmet vermekteyiz. Hibe ve teşvik danışmanlığı kapsamında KOSGEB, TÜBİTAK, Ticaret Bakanlığı, ihracat, Ar-Ge ve tasarım merkezi, yurt içi ve yurt dışı fuar, marka, tasarım ve patent desteklerinde danışmanlık yapmaktayız.

İhracat danışmanlığı kapsamında yurt dışı teşvikleri, pazara giriş belgesi desteği, yurt dışı pazar araştırması ve desteği, gümrük danışmanlığı alanlarında firmaların yanında bulunmaktayız. Yönetim danışmanlığı kapsamında sosyal medya yönetimi, SEO danışmanlığı, marka danışmanlığı, Google ads ve Meta reklamları yönetimi, dijital pazarlama danışmanlığı, e-ticaret danışmanlığında yardımcı olmaktayız.

Yönetim danışmanlığı kapsamında eğitim, kurumsallaşma, aile şirketi danışmanlığı ve aile anayasası konularında hizmet vermekteyiz. İşe alım danışmanlığı kapsamında outsource bordro yönetimi, işe alım danışmanlığı ile firmalara yol göstermekteyiz.

Finansal raporlama danışmanlığı kapsamında sürdürülebilirlik danışmanlığı, enflasyon muhasebesi, TFRS 16 danışmanlığı ve yurt dışı bono ihracı konularında hizmet vermekteyiz. 30’dan fazla alanda sunduğumuz uzman fikirleriyle birlikte IPARD III başvuru sürecini de kolaylaştırmaktayız.

Nextera olarak yatırımın fikir aşamasından hibe ödemesine kadar danışmanlık sunmaktayız. Proje yazımı ve sektör, il, bütçenin IPARD uygunluğunu belirleme adımlarında profesyonel gözüyle yardım sağlamaktayız. Başvuru süreci ve ödeme takibi aşamalarında da Nextera ekibiyle süreci beraber yürüteceğinize emin olabilirsiniz.

Nextera ekibi olarak 12 farklı sektörde deneyimlerimizle müşterilere hizmet vermekteyiz. Nextera’nın %92 oranında sertifikalı ve sektörel uzmanlığı olan ekip üyelerine sahip olmamız da IPARD danışmanlığı konusunda deneyimlerimizi kanıtlar niteliktedir.

Nextera Danışmanlık sahip olduğu güçlü ekibi ve tecrübesi sayesinde her boyutta firmanıza danışmanlık hizmeti sağlamaktayız. Genç kadromuz sayesinde dinamizmi artırırken, tecrübeli uzmanlarımız sayesinde firmanızın uçtan uca tek kaynaktan danışmanlık almasını sağlamakla yardımcı olmaktayız.